Codex Alimentarius Helal Teriminin kullanımına dair genel kılavuz
CAC/GL 24-19971
Codex Alimentarius helal olan ve olmayan hayvanlar ve hayvanların kesimi konularında farklı İslami okulların minör fikir farklılıklar içerebileceğini kabul etmektedir. Bu genel kılavuz uygun otorite kişilerden alınan fikirlerden derlenmiştir.
1 KAPSAM
1.1 Bu kılavuz gıdaların etiketlenmesinde helal teriminin kullanımı konularında tavsiyeler içerir.
1.2 Bu kılavuz kapsamı helal ve benzer terimlerin kullanımlarını içerir.
1.3 Bu kılavuz Codex Genel gıda argümanları kılavuzuna destek amaçlıdır ve belirtilen kılavuz içinde bulunan yasaklamaların yerine geçmez.
2 TANIMLAR
2.1 Helal gıda İslami kurallara göre izin verilen gıdalara denir ve bu gıdalar aşağıdaki şartları sağlamalıdır.
2.1.1 İslami kurallara uygun olmayan herhangi bir bileşik içermez,
2.1.2 İslami kurallarca yasak olan herhangi bir işletmede veya yasak olan bir yöntemle işlenemez, hazırlanamaz, taşınamaz veya depolanamaz.
2.1.3 2.1.2 ve 2.1.1 maddelerine göre yasak olan şekilde üretilen bir gıda ile direk temasla hazırlanamaz, işlenemez, taşınamaz veya depolanamaz.
2.2 Helal gıda 2.1 maddesine rağmen;
2.2.1 Helal olan ve helal olmayan gıdaların direk temasının önleneceği biçimde önlemler alınarak helal olmayan gıdalarla aynı ortamda hazırlanabilir, işlenebilir veya depolanabilir.
2.2.2 İslami gerekliliklere uygun temizlik prosedürleri uygulanması ile helal gıdalar daha önceden helal olmayan gıda hazırlanan, işleyen, taşıyan veya depolayan işletmelerde üretilebilir.
3 HELAL TERİMİNİN KULLANIMI İÇİN KRİTERLER
3.1 Helal gıda
Helal terimi İslami kurallara uygun gıdalar için kullanılır. İslami kurallara göre aşağıdaki gıdalar ve türevleri dışındaki tüm gıdalar İslami kurallara uygun gıdalardır.
3.1.1 Hayvan orijinli gıdalar
(a) Domuzlar ve yaban domuzları,
(b) Köpekler, yılanlar ve maymunlar,
(c) Kıskaçları olan etoburlar ve aslan, kaplan, ayı ve benzeri sivri dişli hayvanlar,
(d) Kartal, akbaba ve benzeri avlanan hayvanlar,
(e) Fare, kırkayak, akrep ve benzeri haşereler,
(f) İslami kurallara göre öldürülmesi yasak olan hayvanlar. Ör. Karıncalar, arılar ve ağaçkakan kuşları,
(g) Mekruh olarak tanımlanan hayvanlar. Ör. Bit, sinek, kurt ve benzeri hayvanlar,
(h) Havada ve karada yaşayabilen hayvanlar. Ör. Kurbağalar, timsahlar ve benzeri hayvanlar,
(i) Katır ve eşekler,
(j) Tüm zehirli ve sağlık açısından tehlikeli hayvanlar,
(k) İslami kurallara göre kurban edilmeyen hayvanlar,
(l) Kan.
3.1.2 Bitki orijinli gıdalar
Zehirli ve sağlık açısından tehlikeli gıdalar (Zehir ve tehlikesi işleme ile ile yok edilebilenler hariç)
3.1.3 İçecekler
(a) Alkollü içecekler
(b) Zehirli ve sağlık açısından tehlikeli tüm içecekler
3.1.4 Gıda katkıları
3.1.1, 3.1.2 ve 3.1.3.’ ten üretilen veya türetilen tüm katkılar.
3.2 Kurban kesme
Tüm kurbanlık hayvanlar Codex tavsiye edilen taze et hijyen uygulamalarına ve aşağıdaki uygulamalara uygun olarak kurban edilmelidirler:
3.2.1 Kurban eksen kişi Müslüman olmalı ve İslami kurban kesme kurallarını bilmelidir.
3.2.2 Kurban edilecek hayvanlar İslami kurallara uygun hayvanlar olmalıdır.
3.2.3 Kurban edilecek hayvanlar kurban edilme sırasında yaşıyor olmalı yada yaşadığına emin olunmalıdır.
3.2.4 Kurban kesmeden hemen her kurbanı keserken önce “Bismillah” (Allah’ ın adıyla) kelimesi söylenmelidir.
3.2.5 Kurban kesim aleti keskin olmalı ve kesim bıçak kalkmadan bir kerede yapılmalıdır.
3.2.6 Kesim sırasında nefes borusu, yemek borusu, boyundaki ana arter ve ana damarlar kesilmelidir.
3.3 Hazırlama, işleme, paketleme, taşıma ve depolama
Tüm gıdalar bölüm 2.1, bölüm 2.2, Codex genel gıda hijyeni prensipleri ve ilgili Codex standartlarını karşılayacak şekilde hazırlanmalı, işlenmeli, paketlenmeli, taşınmalı ve depolanmalıdırlar.
4 İLAVE ETİKETLEME GEREKLİLİKLERİ
4.1 Eğer bir gıdanın ‘Helal’ olduğu iddia ediliyor ise gıdanın etiketinde ‘Helal’ veya benzeri bir terim bulunmalıdır.
4.2 Codex Genel gıda argümanları kılavuzu ile paralel olarak, Helal terimi, benzeri gıdaların güvenli olduğuna dair şüphe oluşturacak şekilde yada gıdayı benzeri gıdalardan besin değeri açısından daha iyi ve sağlıklı gösterecek şekilde kullanılamaz.
